TUSAŞ(TAI): Havacılık İmalatında Sıfır Hata ve Sanal Tezgâh Doğrulama
Türkiye'nin havacılık ve uzay merkezi TUSAŞ(TAI); HÜRKUŞ, T129 ATAK ve F-35 gibi stratejik projelerde tezgah çarpışma risklerini sıfıra indirmek ve maliyetli parça deneme kesimlerini ortadan kaldırmak için CGTech VERICUT çözümlerine güveniyor.
Düşük Hacimli ve Karmaşık İmalatta Tezgâh Başı Riskler
Havacılık ve uzay sanayiinde talaşlı imalat, en küçük tolerans sapmasının ya da bir eksen bindirmesinin devasa bütçeli projelere ve takvim gecikmelerine mal olabileceği, sıfır toleranslı bir mühendislik disiplinidir. Türkiye’nin havacılık ekosistemindeki lokomotifi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ); HÜRKUŞ, T129 ATAK ve F-35 gibi stratejik hava platformlarının en kritik gövde ve yapısal parçalarını bu hassasiyetle imal ediyor.
Peki, yüzlerce farklı parçanın ve ileri teknoloji çok eksenli tezgahın bulunduğu böylesi yüksek riskli bir atölye zemininde sıfır hata prensibi nasıl korunuyor?
TUSAŞ NC Programlama Bölümü, seri üretime hazırlık ve prototip geliştirme süreçlerinde yaklaşık 150 farklı parça üzerinde çalışma yürütüyor. Havacılık imalatının doğası gereği bu parçaların önemli bir kısmı az adetli, geometrisi son derece karmaşık ve operasyonel değişkenliği yüksek yapısal bileşenlerden oluşuyor.
Geleneksel imalat kültüründe yeni hazırlanan bir NC kodunun doğrulanması, tezgâh başında operatörün ilerleme hızını kısması, eli acil durdurma butonunda saatlerce parçayı ve takımı gözle izlemesi anlamına gelirdi. Bu deneme kesimleri hem günlerce süren kapasite kaybı yaratıyor hem de mil, ayna, gövde veya fikstür çarpışması gibi telafisi güç riskler barındırıyordu.
CAM Bağımsız G-Kod Simülasyonu ile Dijital İkiz Devrimi
TUSAŞ, süreç güvenliğini sağlamak amacıyla üretim akışını CAM yazılımlarının dahili simülasyonlarından ayırarak gerçek makine kodunu (G-kod) doğrulayan VERICUT platformuna taşıdı. Fabrika bünyesinde CATIA, Siemens NX veya Esprit gibi farklı CAM yazılımları kullanılmasına rağmen, tezgâha giden nihai kod doğrudan VERICUT üzerinde modelleniyor:
-
Gerçek Tezgâh Kinematiği: Atölyedeki 3, 4 ve 5 eksenli CNC işleme merkezlerinin dijital ikizleri üzerinde takım, tutucu, fikstür ve tezgâh kinematiği birebir simüle edilerek çarpışma ve limit aşımları sanal ortamda yakalanıyor.
-
Auto-Diff ile Fazla ve Eksik Talaş Tespiti: Sanal olarak işlenen kütük, tasarım CAD modeliyle mikron seviyesinde karşılaştırılıyor; eksik talaş veya parçaya dalma durumları imalata inmeden önce tespit ediliyor.
-
OptiPath ile Çevrim Süresi Optimizasyonu: Takımın boşta gezdiği veya talaş yükünün azaldığı satırlarda ilerleme hızları otomatik optimize edilerek işleme süreleri kısaltılıyor ve kesici takım aşınması minimize ediliyor.
-
İleri Kompozit Teknolojisi: MAG Viper 1200 AFP (Otomatik Elyaf Serme) gibi özel tezgahların simülasyon süreçleri de sanal doğrulama ağına dahil ediliyor.
Atölyede Değişmez Kural: "VERICUT Yoksa İmalat Yok"
Sanal doğrulama altyapısının kurulmasıyla birlikte TUSAŞ'ta tezgâh üzerinde yapılan deneme kesimleri tamamen tarihe karıştı. NC programlama ekibi, kodu tezgâha göndermeden önce sanal ortamda onaylayan bir kalite kontrol filtresi oluşturdu.
"VERICUT yatırımı yapılmadan önce test kesimleri sadece tezgah üzerinde yapılabiliyordu ve çok fazla zaman alıyordu. VERICUT sayesinde bu süreç NC Programlama Bölümü'nde sanal bir onay sürecine dönüştü. Artık programlama sırasında gözden kaçabilecek detayları erkenden yakalıyoruz. TUSAŞ'ta VERICUT onayından geçmeyen hiçbir NC programının atölyeye inmesine izin verilmiyor."
— Mete Koyuncu, NC Programlama Mühendisi, TUSAŞ
TUSAŞ NC Programlama Bölüm Lideri Onur Bahtiyar da tezgah kinematik modellerinin ve şirkete özel makroların oluşturulmasında distribütör Üçgen Yazılım ile kurulan teknik iş birliğinin ve kesintisiz mühendislik desteğinin bu başarıdaki rolünü vurguluyor.
Bu vaka analizinin basılı basın yansımasını ve teknik detaylarını incelemek için MSI Dergisi'nde yayımlanan orijinal advertorial çalışmasına göz atabilirsiniz: